Coronacrisis impact voor gemeentes en provincies als financier
  • vrijdag, 27 maart 2020

Coronacrisis impact voor gemeentes en provincies als financier

Lagere overheden zijn van grote betekenis voor het lokale en regionale bedrijfsleven. Een heldere gemeentelijke of provinciale visie, goede infrastructurele voorzieningen, gerichte subsidies en andere regelingen, en een efficiënt vergunningenstelsel dragen allen bij aan een goed vestigingsklimaat.

Vaak blijft het daar niet bij en reikt de rol van lagere overheden verder: zo komt het regelmatig voor dat gemeentes en provincies optreden als financier van het lokale of regionale bedrijfsleven door het verstrekken van leningen, leningen van derden te garanderen of deel te nemen in het aandelenkapitaal. Gemeenten en provincies hebben op deze manier een leningen- , garantie- en deelnemingenportefeuille opgebouwd.

Coronacrisis

Nu de economie vanwege het Coronavirus vrijwel is stilgevallen, ligt het voor de hand dat zich in deze portefeuille van lagere overheden financiële problemen voor zullen doen. Overheden zullen worden geconfronteerd met bedrijven die niet meer aan hun verplichtingen kunnen voldoen. Ook is het aannemelijk dat deze bedrijven een beroep zullen moeten doen op de lagere overheden voor ondersteuning in de vorm van rentekortingen, uitstel van aflossing, tijdelijk extra krediet of additioneel aandelenkapitaal.

Gegeven de extreme noodsituatie waarin dergelijke bedrijven zich mogelijk bevinden, zal er snel moeten worden gereageerd. Er is minder tijd dan gebruikelijk voor grondige analyses, overleg en besluitvorming. In dit artikel worden een aantal praktische tips aan lokale overheden gegeven die van pas kunnen komen bij het monitoren van de financiële gezondheid van bedrijven uit de eigen portefeuille en bij het behandelen van verzoeken om financiële ondersteuning.

Praktische tips bij financiële monitoring:

  • Controleer nu reeds of de krediet- en deelnemingendossiers compleet zijn. Zijn alle financieringsovereenkomsten inclusief wijzigingen aanwezig, alle jaarrekeningen reeds in bezit en heeft de lagere overheid een begroting en liquiditeitsplanning voor het lopende jaar ontvangen? Mocht de gemeente of provincie overwegen om additionele steun te verlenen dan is het belangrijk dat het basisdossier op orde is.
  • Vraag bedrijven en instellingen uit de eigen krediet- en deelnemingenportefeuille om een eerste inventarisatie van de impact van het Coronavirus op de resultaten. Bij een MKB-bedrijf kan uiteraard de personele capaciteit om een uitgebreide analyse te maken ontbreken, maar zelfs dan is het belangrijk om een globale inschatting te maken welk deel van de omzet waarschijnlijk zal wegvallen en welke extra kosten moeten worden gemaakt. Naarmate het bedrijf of de instelling groter is, mogen hogere eisen worden gesteld aan de analyse van de impact. Bij grotere bedrijven zouden meerdere scenario’s ontwikkeld kunnen worden afhankelijk van de periode dat de huidige beperkende maatregelen van kracht zullen zijn.
  • In tijden van een crisis als deze is de eerste prioriteit het beschermen van de liquiditeitspositie. Check daarom of de bedrijven uit de eigen portefeuille alle voor de hand liggende maatregelen hebben genomen om een onnodige cash outflow te voorkomen. Denk aan het:o Tijdig factureren van reeds uitgeleverde producten of diensten;
    • Stopzetten van niet essentiële projecten;
    • Uitstellen van investeringen;
    • Stopzetten van alle tijdelijke contracten.
  • Breng in kaart welke ondersteuning momenteel al voor bedrijven en instellingen beschikbaar is. De centrale overheid en de banken hebben de afgelopen dagen al een veelvoud aan steunmaatregelen aangekondigd. De belangrijkste staan hieronder, maar in sommige branches gelden specifieke aanvullende maatregelen:
    • Ondernemingen die door de crisis tenminste 20% van hun omzet verwachten kwijt te raken, kunnen werktijdverkorting voor hun personeel aanvragen. De vergoeding door de overheid kan afhankelijk van het omzetverlies oplopen tot maximaal 90% van de loonsom voor een periode van maximaal drie maanden;
    • Ondernemingen kunnen uitstel aanvragen voor het betalen van belasting. De invordering stopt na de aanvraag onmiddellijk. De regeling geldt voor alle soorten belastingen (BTW, vennootschapsbelasting, loonbelasting, inkomstenbelasting). De invorderingsrente gaat daarbij omlaag van 4% naar bijna 0%;
    • Diverse Nederlandse banken (ABN, ING, Rabobank, Volksbank en Triodos) hebben aangekondigd dat aflossingen op kredieten en leningen voor MKB- bedrijven (maximaal kredietbedrag: EUR 2,5 miljoen) voor zes maanden worden opgeschort; ook hebben zij aangekondigd soortgelijke maatregelen te overwegen voor grotere bedrijven;
    • Ondernemingen die problemen ondervinden bij het verkrijgen van nieuwe bankleningen kunnen gebruik maken van de verruiming van zowel de Garantie Ondernemersfinanciering-regeling (GO) als de Borgstellingsregeling MKB-kredieten (BMKB). Het garantieplafond van de GO-regeling wordt verhoogd van EUR 400 miljoen naar EUR 1,5 miljard. De overheid is bereid maximaal 50% van het leningbedrag (maximaal EUR 50 miljoen) te garanderen. De BMKB-regeling wordt opengesteld voor overbruggingskredieten en reguliere rekening-courant kredieten (“rood staan”). Hierbij wordt de borgstelling verhoogd van 50% naar maximaal 75% van het kredietbedrag.

Steun uit eigen portefeuilles?

Moet de lagere overheid steun verlenen aan bedrijven en instellingen uit haar eigen leningen- en deelnemingenportefeuille? Lagere overheden staan voor de vraag of zij boven op de maatregelen die al zijn getroffen door de landelijke overheid zelf ook steun moeten verlenen aan het lokale en regionale bedrijfsleven, meer specifiek aan de bedrijven en instellingen uit haar eigen krediet- en deelnemingenportefeuille.

De omstandigheden zullen verschillen per gemeente en provincie, niettemin volgen hieronder een aantal opmerkingen die bij de beantwoording van deze vraag in overweging kunnen worden genomen:

  • Vermijd als lagere overheid generieke maatregelen omdat deze snel zullen overlappen met maatregelen die reeds door centrale overheid zijn genomen. Overweeg daarom uitsluitend aanvullende maatregelen op case-by-case basis toegesneden op de specifieke noden van de aanvrager;
  • Verstrek steun aan lokale en regionale bedrijven bij voorkeur in de vorm van tijdelijk extra krediet (of schort tijdelijk aflossingen op reeds verstrekte leningen op). Overweeg pas een extra injectie in het aandelenkapitaal als de acute noodsituatie voorbij is en de structurele gevolgen van deze crisis beter kunnen worden ingeschat; daarvoor is het op dit moment nog veel te vroeg;
  • Verstrek liquiditeitssteun stapsgewijs, bijvoorbeeld eerst voor vier weken met de optie voor extra steun voor elke periode van vier weken dat de huidige quarantaine situatie langer voortduurt;
  • Vereenvoudig het beheer van de bestaande financieringsregelingen. Veel leningcontracten kennen bijvoorbeeld financiële ratio’s waaraan een debiteur periodiek dient te voldoen. Door de abrupte verandering van hun financiële situatie zullen veel bedrijven niet meer aan deze ratio’s voldoen. Het monitoren van dergelijke ratio’s heeft in de huidige crisissituatie geen enkele zin. Mochten dergelijke bepalingen in de financieringscontracten voorkomen dan verdient het aanbeveling om deze voor de periode van deze crisis buiten werking te stelling door het verlenen van een zogenaamde “covenant holiday”.

Belangrijk bij dit alles is om snel te handelen en de normale besluitvormingsprocedures aanzienlijk te verkorten. Daarbij bestaat het risico dat in sommige gevallen liquiditeitssteun aan een bedrijf of instelling achteraf bezien niet nodig was. In de huidige omstandigheden is dit risico echter te verkiezen boven de kans dat bedrijven omvallen doordat noodzakelijke steunmaatregelen te lang uitbleven. Het valt daarom te hopen dat de politiek de natuurlijke neiging om straks, na de crisis, kritiek te leveren op elke, achteraf bezien overbodige, maatregel weet te onderdrukken.

Wij kunnen u helpen

Wij hebben veel kredietervaring op alle markten (zowel hands-on als beleidsmatig en modelmatig). We kunnen ervaren consultants, ook voor speciaal beheer, ter beschikking stellen. We hebben veel voormalig bankiers van kredietafdelingen alsmede een aantal ex-hoofden van speciaal beheer van grootbanken in dienst. Wij kunnen uw team aanvullen als ook zelfstandig kredietaanvragen, probleemkredieten e.d. afhandelen. Daarnaast kunnen zij uw kredietrisicomodellenen en -rapportages snel verbeteren. We helpen u graag om de piek van aanvragen effectief te kunnen verwerken. Neem direct contact met ons op.