Werken aan een documentatieraamwerk voor de leningenmarkt

Een interview met Roland Boehm, voorzitter van de Loan Market Association (LMA)

Werken aan een documentatieraamwerk voor de leningenmarkt

De leningenmarkt heeft de afgelopen 10 jaar heel wat veranderingen ondergaan, als gevolg van financiële crises, maar ook de globalisering. Roland Boehm is Global Head of Debt Capital Markets Loans bij Commerzbank en sinds 2012 tevens voorzitter van de Loan Market Association (LMA), de internationale belangenorganisatie voor de leningenmarkt. In deze editie vertelt hij ons hoe hij tegen de leningenmarkt aankijkt en wat zijn verwachtingen zijn.

Kunt u allereerst iets vertellen over de ontstaansgeschiedenis van de LMA?

“De LMA is in 1996 opgericht door een aantal belangrijke spelers op de leningenmarkt. Aanvankelijk had de organisatie als doel om de liquiditeit op de primaire en secundaire leningenmarkt te verbeteren. Daarmee streefde de LMA hetzelfde doel na als de Loan Syndications & Trading Association (LSTA) in de VS en de Asia Pacific Loan Market Association (APLMA) in de regio Azië/Pacific. We willen het voor de lenende partijen in vele verschillende rechtsgebieden gemakkelijker maken om gesyndiceerde leningen op de juiste wijze in te zetten. Het idee is om de marktliquiditeit met behulp van standaardisatie te vergroten en het leningproduct zo concurrerend mogelijk te maken.

De leningenmarkt is een erg brede markt die ook leverage finance, projectfinancieringen, zakelijke kredietverlening en acquisitiefinancieringen omvat. En wat recenter zijn daar ook de Schuldscheine bijgekomen, naast andere vormen van onderhandse leningen. Onze ledenbasis is ook heel divers: van banken en verzekeraars, institutionele beleggers en advocatenkantoren tot consultants en sinds kort ook corporates. Maar vandaag de dag kijken er ook veel beleggers naar de leningenmarkt. Oorspronkelijk was de LMA vooral op de EU gericht, maar inmiddels zijn we ook actief in Oost-Europa, Rusland en het Midden-Oosten. Twee jaar geleden hebben we de Afrikaanse LMA geïntegreerd in de Europese LMA. Al met al hebben we de afgelopen 19 jaar enorme vooruitgang geboekt. Inmiddels tellen we 595 leden. Wereldwijd heeft de leningenmarkt een omvang van ongeveer USD 4 biljoen op jaarbasis, waarvan Europa, het Midden-Oosten en Afrika (EMEA) zo’n USD 1 biljoen voor hun rekening nemen. Het is een groeiende markt die een belangrijke vijver voor beleggers vormt – we gaan dan ook een zonnige toekomst tegemoet.”

DE BEELDREDAKTIE / SANDER KONING T.B.V. ZANDERS MAGAZINE BUSSUM D.D. 05.03.2015 PORTRETTEN EN GROEPSPORTRET D.D. 05.03.2015 BIJ ZANDERS TE BUSSUM

 

Wat heeft de LMA te bieden om marktliquiditeit te creëren?

“Oorspronkelijk had de leningenmarkt als nadeel ten opzichte van de obligatiemarkt dat de liquiditeit beperkt was. Meer liquiditeit vormt daarom op de lange termijn een enorme pre. Hoe groter de liquiditeit van een markt is, des te interessanter die voor nieuwe beleggers wordt. Markten creëren is echter niet onze taak. Wat we wel doen, is documentatiestandaarden ontwikkelen en best practices voor leningnemers en beleggers opstellen.

Wil een kapitaalmarkt vandaag de dag succesvol zijn, dan moet die dynamisch, concurrerend en liquide zijn. Beleggers vinden het geruststellend als er een standaard is die niet alleen door alle soorten leningverstrekkers gebruikt kan worden, maar ook door alle soorten leningnemers (sectorgenoten dan wel concurrenten). Ik ben dan ook zeer verheugd dat onze organisatie inmiddels diverse corporates telt. Daarnaast vinden we het belangrijk om nauw overleg te voeren met treasury-organisaties. Onze documenten en standaarden worden door de markt als evenwichtig en redelijk beschouwd. En wat nog belangrijker is: in de ogen van marktpartijen maken zij de leningenmarkt transparanter en daarmee concurrerender.

“Wereldwijd heeft de leningenmarkt een omvang van ongeveer USD 4 biljoen op jaarbasis – een belangrijke vijver voor beleggers”

De afgelopen jaren is ons takenpakket nog breder geworden. We bieden nu ook opleidingen aan en voegen nieuwe regio’s toe. Veel marktpartijen in Afrika zijn boeiend, we zien in die regio nieuwe beleggers opstaan. Het is dan ook belangrijk om de Afrikaanse markt op alle fronten te openen. Wij stellen ons daarnaast proactief op naar toezichthouders. Een andere spannende ontwikkeling die grote kansen biedt, is de verbreding van het productenpalet. In een wereld die steeds complexer raakt, denk ik dat de LMA per saldo steeds belangrijker voor de kapitaalmarkten wordt.”

Wat ziet u vanuit LMA-perspectief voor ontwikkelingen op regelgevingsgebied en welke lessen kunnen we daaruit trekken?

“Alle toezichthouders willen dat de banken leningen blijven verstrekken. Ook willen zij graag nieuwe beleggers aantrekken, ze willen dat corporates alternatieven hebben en dat financiering tegen concurrerende voorwaarden beschikbaar is. Eigenlijk hebben wij op vrijwel alle punten dezelfde agenda. Daarom is het educatieve proces heel belangrijk.

Ik denk dat de LMA goed werk heeft verricht door een brug te slaan naar de toezichthouders. We zijn echter geen politieke organisatie. Deze markt biedt echt potentieel, maar er zijn ook segmenten waar dat potentieel nog niet is gehaald. De bedrijfsobligatiemarkt is eveneens in ontwikkeling. Er zijn echter ook andere gebieden die voor beleggers erg interessant zijn, maar waar nog niet veel gestandaardiseerd is. Daarom richten wij ons nu bijvoorbeeld op de Duitse onderhandse lening, het Schuldschein.”

De LMA De Loan Market Association (LMA) is een internationale belangenorganisatie voor de leningenmarkt. Zij heeft als voornaamste doelstelling om in Europa, het Midden-Oosten en Afrika (EMEA) de liquiditeit, de doelmatigheid en de transparantie van de primaire en secundaire markten voor gesyndiceerde leningen te verbeteren. De LMA stelt solide, in brede kring aanvaarde marktstandaarden op en probeert de gesyndiceerde lening te promoten als een van de voornaamste schuldproducten in de EMEA-regio. De LMA heeft een gezaghebbende stem op de markt voor gesyndiceerde leningen in de EMEA-regio en werkt samen met leningnemers en -verstrekkers, advocatenkantoren en toezichthouders om de markt bij te brengen welke voordelen gesyndiceerde leningen bieden. Daarnaast tracht zij voor nieuwe marktpartijen entreebarrières weg te nemen. Tot de leden behoren commerciële banken, investment banks, institutionele beleggers, corporates, advocatenkantoren, dienstverleners en kredietbeoordelaars. Meer informatie vindt u op www.lma.eu.com

Schuift Europa op naar het Amerikaanse financieringsmodel, in de zin dat er meer op de obligatiemarkt gefinancierd wordt dan via banken?

“Het antwoord is kort gezegd ja. Maar dat proces is al wel grotendeels voltooid en voor klanten bestaat er al een zinvol evenwicht tussen die twee. Het is van het grootste belang dat klanten tegen concurrerende voorwaarden over financieringsalternatieven kunnen beschikken. Wat dat betreft, hebben we in Europa de afgelopen jaren veel vooruitgang geboekt. Momenteel proberen we als LMA de Europese markt voor onderhandse leningen meer onder de aandacht te brengen.Als bankier denk ik dat gezonde kapitaalmarkten essentieel zijn voor gezonde bankmarkten. Hoe meer interactie tussen markten en producten, hoe beter.

“Wil een kapitaalmarkt vandaag de dag succesvol zijn, dan moet die dynamisch, concurrerend en liquide zijn”

En hoe concurrerender marktelementen onderling zijn, des te meer waarde er kan worden toegevoegd voor onze klanten. Concurrentie is dus een element dat de markt verder versterkt. Wat we zien, is dat klanten willen profiteren van unieke financieringssituaties. Maar het kan ook zijn dat de markt voor onderhandse leningen en de obligatiemarkt geen van beide de juiste oplossing bieden. Ik denk dat het heel belangrijk is om in te spelen op de vraag die we zien: leningverschaffers willen graag een breder productpalet om op de behoeften van leningnemers te kunnen inspelen. Het is vervolgens aan ons om instrumenten beschikbaar te stellen die hen een vangnet en een instructiemanual bieden. Welk instrument de klant ook wil inzetten – een Amerikaanse onderhandse lening (USPP), een Schuldschein of iets anders – ze hebben begeleiding nodig.”

De documentatie van de LMA wordt waarschijnlijk honderden malen vaker door banken, CLObeleggers en juristen gebruikt dan door corporates. Kunnen consultants daarbij een rol spelen?

“Absoluut. Consultants slaan in meerdere opzichten een brug naar corporates. Wij staan zonder vooraf vastgestelde agenda open voor nieuwe perspectieven binnen de bedrijfskolom. We willen een actieve rol spelen binnen de keten. Ik denk dat het heel belangrijk is om te benadrukken dat de LMA zich op beide kanten van het marktspectrum richt: op zowel leverage finance als zakelijke kredietverlening. Die zijn min of meer in evenwicht; we zien geen dominante markt.

Een consultant biedt vandaag de dag zoveel meer toegevoegde waarde. Consultants kunnen bedrijven op een evenwichtige, neutrale wijze begeleiden, vooral bedrijven die voor het eerst een lening plaatsen. Sommige bedrijven hebben echt behoefte aan advies, aan expertise. Feitelijk draait het echter allemaal om het beheersen van veranderingsprocessen. En dat is ook precies wat de LMA probeert te doen. We zien dat niet alleen de markten veranderen, maar ook de voorkeuren van beleggers en de behoeften van leningnemers.

“Ik denk dat de LMA goed werk heeft verricht door een brug te slaan naar de toezichthouders. We zijn echter geen politieke organisatie”

De markt groeit en verandert, en wij moeten meegroeien en meeveranderen. Daarnaast is het belangrijk om ook nieuwe mensen aan tafel te krijgen die vanuit een ander perspectief doelstellingen en ideeën inbrengen. Zanders is een van de eerste consultants binnen de LMA – een zeer welkome toevoeging aan onze club.”

Wat zullen volgens u de grootste veranderingen in de komende vijf jaar zijn? Met andere woorden, hoe zien de markten er in 2020 uit?

“Dat laat ik aan de economen over. Wij nemen de wereld zoals die is en proberen het juiste evenwicht te vinden om zaken efficiënt te laten verlopen. Wel zie ik twee trends waarvan ik hoop dat die de komende vijf jaar doorzetten. Ten eerste zien we dat corporates weer actief vooruit gaan kijken en weer gaan investeren in groei. In de vijf jaar na het begin van de financiële crisis hielden bedrijven zich vooral met zekerheid bezig: de kaspositie werd op vrij conservatieve wijze zekergesteld om marktschokken te kunnen opvangen. De globalisering zet echter door en bij al die bruisende bedrijven zitten ongelooflijk creatieve en getalenteerde mensen. We moeten dus meedoen met dat globaliseringsproces.

Ik zie dat nu weer aantrekken, daarvoor is nu ook weer meer funding beschikbaar. Ten tweede wenden een heleboel bedrijven zich weer tot hun banken. Niet op exclusieve basis, maar we kunnen wel stellen dat de banken het vertrouwen van corporates weer hebben herwonnen. En banken hebben ook heel wat te bieden: denk aan de markt voor gesyndiceerde leningen en aan de beleggers die banken weten te mobiliseren. Het hele marktspectrum dat banken bieden is veelzijdig, flexibel en discreet. Bovendien kan de implementatie ook nog eens heel snel gaan. Het is dan ook zeer bemoedigend dat bedrijven weer naar het financieringsloket van de banken terugkeren.”

De voordelen van het LMA-lidmaatschap Waarom is Zanders lid geworden van de LMA? Sander van Tol, partner bij Zanders, legt uit: “In ons advieswerk op het gebied van financieringsarrangementen ervaren wij vaak een bepaalde leemte als de structureringsfase van de financiering is afgerond en de documentatiefase begint. Onze consultants helpen bij het structureren en arrangeren van de financiering, maar voordat de term sheets ondertekend kunnen worden, dienen de bepalingen en voorwaarden in detail overeengekomen te worden. Met andere woorden, in de term sheet dient alles al tot op detailniveau afgesproken te worden om de documentatiefase soepel te laten verlopen en te zorgen dat er geen misverstanden over de bepalingen en voorwaarden voor de overwogen lening kunnen bestaan. Indien de term sheet slechts beperkte informatie bevat, kan het hele onderhandelingsproces tijdens de documentatiefase weer opnieuw beginnen. De LMA is het gezaghebbende orgaan dat de documentatiestandaarden vaststelt en als lid van de LMA is Zanders beter gepositioneerd om klanten direct vanaf het begin goed te adviseren.”