Transparante keuzes maken in de zorg

Transparante keuzes maken in de zorg

“Moge u leven in interessante tijden” is de ‘Chinese vloek’ die over vijanden wordt uitgesproken. Bestuurders in de caresector beleven interessante tijden.

Aan één kant zien we dat er, met name in de VVT-sector, onduidelijkheid is over de budgetten: overproductie wordt niet meer vergoed, terwijl er wel cliënten met een indicatie voor relatief zware zorg aan de poort kloppen. Velen daarvan kunnen niet meer geholpen worden met opname, althans niet zonder financieel nadeel voor de instelling. Voor hen is er slechts het alternatief van zorg aan huis.

Marktwerking in de zorg

Aan de andere kant worden de beschikbare middelen in eerste instantie niet volledig toegekend door het Zorgkantoor – soms slechts 92 procent. Om toch in aanmerking te komen voor het volle – en benodigde – budget moet wel eerst op een niveau van 100 procent productie worden gepleegd. Dan kan het Zorgkantoor in de loop van het jaar alsnog besluiten het toegewezen budget aan te vullen, tot een onzeker percentage. Op die wijze is het moeilijk, zo niet onmogelijk, bedrijfseconomische verantwoorde keuzes te maken én de benodigde zorg te leveren!

Bij ’marktwerking in de zorg’ mag toch verondersteld worden dat zorginstellingen bedrijfsmatig op professionele wijze bestuurd worden, financieel op eigen benen staan, in control zijn. Is dat mogelijk met zoveel onzekerheden en tegenstrijdigheden aan de opbrengstenkant?

Meerjarenstrategie

De meeste instellingen hebben voor hun meerjarenstrategie keuzes gemaakt op basis van de beschikbare informatie, waaronder de aangekondigde forse kortingen op de Langdurige Zorg; keuzes die onvermijdelijk krimp inhouden en het bevriezen van investeringen. Personeel is inmiddels ontslagen. En dan komt nu het kabinetsbesluit om deze kortingen niet toe te passen. Het betekent dat er alsnog EUR 0,5 miljard beschikbaar komt voor de langdurige zorg!

Interessante tijden? Dat zeker! Onbestuurbaar? Met de juiste inzichten zeker niet.

Natuurlijk wordt dit besluit in de sector toegejuicht. Maar wel zal het leiden tot een herbezinning over de te varen koers. Hoe worden de extra middelen ingezet: om de gaten te dichten, om toch te investeren, of om te reserveren? Zorginstellingen, werkzaam in het publieke domein, balanceren tussen enerzijds het realiseren van positieve financiële resultaten voor een financieel gezonde balans, en anderzijds het besteden van de extra middelen aan ’handen aan het bed’. Het boeken van een goed resultaat is vaak moeilijk uit te leggen. En dat is na het publiceren van een lijst met ’slechte’ verpleeghuizen zeker niet gemakkelijker geworden.

Draaien van scenario’s

Wij betoogden al eerder dat het (kunnen) draaien van scenario’s een must is in onzekere tijden, in dit geval met onzekere en wisselende inkomsten. Dit kan alleen met de hulp van een solide meerjarenbegrotingsmodel. Een dergelijk model, zo hebben wij ervaren, helpt om intern de noodzaak voor positieve resultaten te verduidelijken. Als het raamwerk er eenmaal ligt, kunnen de consequenties van keuzes op de lange termijn inzichtelijk worden gemaakt en met het gehele managementteam worden besproken. Zo kan de (on)mogelijkheid van een te hoog investeringsniveau worden getoond, of de noodzaak om het vermogen aan te vullen voor een langdurig financierbare situatie . Kortom, het kan daadwerkelijk invulling geven aan de tegenwoordig zo vaak en gemakkelijk gebezigde term ’transparantie’. En daarmee kan draagvlak worden gecreëerd voor soms moeilijke keuzes. Interessante tijden? Dat zeker! Onbestuurbaar? Met de juiste inzichten zeker niet.