Besturen is vooruitzien!

Besturen is vooruitzien!

In een vorig artikel heb ik gepoogd een lans te breken voor Integraal Financieel Risicomanagement (IRFM) bij gemeenten. Mijn stelling was dat de aanscherpingen van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) per 1 juli 2015, met name de daarin verplicht gestelde financiële kengetallen gemeenten, een uitgelezen kans en momentum bieden voor een integrale aanpak van en visie op financieel risicomanagement.

Als adviseur probeer je altijd iets voor de muziek uit te lopen. Maar wordt dat wel herkend? Om er maar van te zwijgen of je gelijk hebt. Consultancy is ook een oefening in bescheidenheid.

Op 10 en 17 maart heb ik, als klein onderdeel van een ‘inspiratiedag’ voor financiële mensen van gemeenten over de wijzigingen van het BBV (georganiseerd door Segment), mijn visie daarop mogen uitdragen. Daarbij voelde ik me gesteund door een tijdloze tegeltjeswijsheid van een wereldberoemde (helaas kort geleden overleden) Nederlandse voetbalfilosoof: ‘Je gaat het pas zien als je het door hebt’.

Net als in het artikel heb ik de aanwezigen voorgehouden dat de grootste uitdaging zit in een meerjarige analyse van de toekomstige ontwikkelingen om echt inzicht te krijgen in ontwikkeling van de financiële positie. Een belangrijke beperking daarvoor lag in het format van de tabellen die het BBV verplicht stelde en die niet verder vooruitkeken dan het begrotingsjaar. Dat kun je toch geen meerjarige horizon noemen? Het stelde mij teleur dat de wetgever in mijn ogen een kans voor open doel liet liggen om gemeenten te verplichten echt een paar jaar vooruit te gaan kijken, denken en besturen.

Als gemeenten serieus aan de slag willen met IFRM is een horizon die overeenkomt met het eigen meerjarige investeringsplan toch wel een minimale vereiste. Inderdaad, ‘voorspellen is moeilijk, vooral als het de toekomst betreft’. Maar evenzeer geldt: ‘regeren is vooruitzien’. En dat geldt wat mij betreft ook zeker voor het besturen van gemeenten.

Ik was dan ook blij verrast te vernemen dat de regelgever deze omissie heeft ingezien en die zeer voortvarend ongedaan heeft gemaakt. De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft met datum 24 maart 2016 een wijziging gepubliceerd van bijlage 2 behorende bij de regeling van 9 juli 2015 tot vaststelling van de wijze waarop kengetallen worden bepaald en dienen te worden opgenomen in de begroting en het jaarverslag van provincies en gemeenten.

In de toelichting van de wijziging wordt aangegeven dat door het opnemen van een geprognosticeerde balans in zowel de begroting als de meerjarenraming provinciale staten (in de rol van toezichthouder) als de gemeenteraad meer inzicht krijgt in de ontwikkeling van onder meer investeringen, het aanwenden van reserves en voorzieningen en in de financieringsbehoefte. Tegelijk wordt voorgeschreven dat in de begroting de ontwikkeling van de financiële kengetallen voor een periode van zes jaar opgenomen moeten worden: de twee jaren voorafgaand aan het begrotingsjaar, het begrotingsjaar zelf en de drie jaren daaropvolgend. Dus van t-2 tot en met t+3.

Chapeau, minister! Even speelde de vraag door mijn hoofd of de wetgever ogen en oren heeft die tot in de inspiratiesessies voor gemeenten kunnen waarnemen. Leve het voortschrijdend inzicht!