De voordelen van Hedge Accounting

De huidige kredietcrisis heeft naast de wereldwijde economische gevolgen ook effecten veroorzaakt bij de uitvoering van IAS 39 voor diverse ondernemingen. Niet alleen is de interbancaire rentemarkt die fungeert als  referentierente voor de berekening van de marktwaarde geen geschikte referentie meer, maar zien veel bedrijven dat hun condities van bestaande leningen aangepast worden als gevolg van het niet voldoen aan de ratio- vereisten.

Dit alles heeft zijn invloed op de toepassing van de IAS 39 richtlijnen. Moeten de hedges worden verbroken en nieuwe hedges worden gemaakt, of kunnen de huidige hedge relaties blijven bestaan? Tevens zijn hedge relaties die in het verleden zeer effectief waren de afgelopen perioden niet effectief gebleken. Hierdoor bestaat de kans dat hedgerelaties moeten worden verbroken.

“Periodiek moet de hedgerelatie getest worden op haar effectiviteit ”

Dit artikel beschrijft in hoofdlijnen actuele issues op het gebied van hedge accounting aan de hand van een drietal cases.

Hedge Accounting

Ruim vier jaar geleden zijn veel ondernemingen gaan rapporteren onder de IFRS (International Financial Reporting Standards) accounting richtlijnen. De belangrijkste richtlijn vanuit het perspectief van de treasurer is IAS 39 (Financial Instruments: Recognition and Measurement).

De doelstelling van IAS 39 is om richtlijnen vast te stellen hoe boekhoudkundig om te gaan met financiële contracten (o.a. derivaten) en de voorwaarden waaraan voldaan moet worden, wil een onderneming hedge accounting kunnen toepassen.

Kort samengevat moet een onderneming aan de volgende voorwaarden voldoen:

• De hedgerelatie moet bij aangaan van de hedge formeel gedocumenteerd worden;
• De hedgerelatie moet zowel prospectief als retrospectief zeer effectief zijn en de te verwachten kasstromen zeer waarschijnlijk;
• Periodiek moet de hedgerelatie getest worden op haar effectiviteit. Ineffectiviteit wordt toegestaan, mits de hedgerelatie een effectiviteit behaalt tussen de 80% - 125%.

Case I Aanpassing condities bestaande leningen

Stel dat u een lening met variabele rente gehedged heeft met een renteswap waarbij u de variabele rente ontvangt en de vaste rente betaalt. Per saldo betaalt u de vaste rente plus de kredietopslag. De hedge relatie voldoet aan de voorwaarden van hedge accounting.

Als gevolg van interne en externe factoren voldoet u niet aan uw financiële convenanten zoals afgesproken met de banken. De banken eisen aanpassingen van de condities van de bestaande lening waarbij in feite sprake is van een herfinanciering.

In de context van IAS 39 wordt dit gezien als een beëindiging van de hedge relatie, omdat het hedged item (= de lening) afgelost is en geherfinancierd. Hierdoor voldoet de hedgerelatie niet meer aan de in de hedge documentatie vastgelegde modaliteiten.

Om in de nieuwe situatie weer hedge accounting te kunnen gaan toepassen zullen de bestaande swaps weer in een nieuwe hedge relatie met een nieuw hedge item ondergebracht worden. Echter, voor het kunnen toepassen van hedge accounting bij een nieuwe hedge relatie stelt IAS 39 dat de swaps bij het aangaan van de hedge relatie een marktwaarde hebben van nul. Dit zal zeker niet het geval zijn bij een bestaande swap en daarom zal met  behulp van een hypothetische swap bepaald moeten worden of de hedge relatie als zeer effectief kan worden beschouwd en dus of hedge accounting mag worden toegepast.

Zanders heeft in de afgelopen periode diverse klanten geadviseerd bij het oplossen van soortgelijke vraagstukken. Hierbij zijn de modaliteiten van het hypothetische derivaat vastgesteld en zijn scenario-analyses doorgerekend voor het kunnen bepalen van de toekomstige hedge (in)effectiviteit.

Case II projectfinancieringen

Voor een projectfinanciering wordt vooraf een kasstroomplanning opgesteld om de opnamen en aflossingen van de financiering te kunnen bepalen. Denk hierbij aan de constructie van onroerend goed waarbij gedurende het project gelden terugvloeien aan de hand van reeds verkochte panden.

De financiering is vaak gebaseerd op een variabele rente en kan via een renteswap worden omgezet in een vast renteprofiel. Om hedge accounting toe te passen dient de hedge documentatie en de prospectieve analyse te worden opgesteld.

Door de huidige crisis worden bepaalde werkzaamheden uitgesteld en wordt de swap (welke aan het begin van het traject is afgesloten) ineffectief. Hierdoor kan het gebeuren dat de hedge effectiviteit buiten de gestelde eisen komt te vallen.

Doordat deze planning aangepast dient te worden met een hypothetisch derivaat kan niet sec worden uitgegaan van de waardering van deze producten door de bank, welke slechts enkel uit de waardering van de swap zelf bestaat en waarbij weinig inzicht in de waardering wordt gegeven.

Zanders kan u in deze of vergelijkbare vraagstukken assisteren door de hedgedocumentatie op te stellen, periodiek de swaps en de planning te waarderen aan de hand van interne modellen. Hierdoor kan tijdig worden aangegeven of de hedge effectiviteit in gevaar komt doordat bijvoorbeeld de planning is vertraagd of de kasstromen een ander patroon volgen.

Daarnaast stelt Zanders de rapportages op welke naast het marktwaardeverloop (inclusief de modellen, methoden en de gebruikte marktdata) ook scenario’s omtrent de planning weergeven en de hieruit vloeiende effectiviteit.

Case III de inkoop van gasolieswaps

Stel dat u voor het transport van uw goederen gasolie dient in te kopen. De gasolie wordt maandelijks aangeschaft tegen de gemiddelde prijs van gasolie in de desbetreffende maand. De prijs van gasolie (welke sterk samenhangt met de olieprijs) heeft in de afgelopen jaren een volatiel verloop gekend. Echter, de onderneming is niet in staat om eventuele prijsstijgingen direct door te belasten in het eindproduct. De onderneming wil daarom voor een langere periode verzekerd zijn van een constante inkoopprijs.

In dit geval kan Zanders u adviseren over de  hedgemogelijkheden en de mogelijkheden op het gebied van hedge accounting.

Een mogelijke hedge hiervoor is een gasolieswap (deze worden aangeboden door diverse financiële instellingen). Hierbij ontvangt de onderneming maandelijks de gemiddelde prijs van gasolie in een desbetreffende maand (waarmee dus de leverancier van het bestaande contract kan worden betaald) en betaalt de onderneming aan de financiële instelling een constante vaste prijs per maand.

De facto betaalt de onderneming nu dus een vaste prijs voor de gasolie. Indien u hedge accounting zou willen toepassen kan Zanders in samenspraak zowel de hedgedocumentatie, de prospectieve analyse en de retrospectieve analyse opstellen. Een belangrijk onderdeel in hedge accounting is de berekening van de marktwaarden van de onderliggende risico’s en de hedge instrumenten (in dit voorbeeld de gasolieswap).

Zanders heeft een gespecialiseerde “valuation desk” om deze marktwaarderingen te maken. De waarderingen kunnen eventueel periodiek gedaan worden. Tevens kan de valuation desk de effectiviteitstoetsen berekenen.