Risicomanagement

Risicomanagement wordt gezien als het geheel van identificeren, kwantificeren en beheersen van financiële risico’s binnen een organisatie. Hoewel in de afgelopen jaren met name bij banken veel aandacht is gegeven aan het verbeteren van het risicomanagement krijgen ook andere financiële en niet-financiële organisaties in toenemende mate met risicomanagement te maken. Ondanks dat ondernemingen enorm kunnen verschillen in hun bedrijfsvoering is de toepassing van het concept risicomanagement doorgaans vergelijkbaar.

De specifieke risico’s van een onderneming kunnen echter wel per sector sterk variëren. Voor banken en andere financiële instellingen behoort het managen van financiële risico’s als marktrisico en kredietrisico tot de kernactiviteiten. Voor andere bedrijven en in de publieke sector zijn financiële risico’s als gevolg van de bedrijfsvoering en de financieringsstructuur belangrijker. Een risicosoort als operationeel risico is voor alle ondernemingen een logisch gevolg van het ondernemerschap.

Risicomanagement heeft niet noodzakelijkerwijs tot doel het uitsluiten of minimaliseren van risico’s. Met behulp van een goed risicomanagement kunnen de risico’s echter wel goed in kaart gebracht worden, zodat de bedrijfsvoering binnen de grenzen van een acceptabel risicoprofiel gehouden kan worden. Zanders biedt ondersteuning bij het ontwikkelen, opzetten en uitvoeren van de kwantificering van de risico’s en de daarbij horende risk governance. Ook kan Zanders uw organisatie ondersteunen met het implementeren van risicomanagementsystemen.

Er is een onderscheid te maken tussen risico’s die zoveel mogelijk gereduceerd moeten worden (mitigatie) en risico’s die bewust worden genomen (acceptatie). Operationeel risico is een voorbeeld van de eerste categorie, terwijl bedrijfsspecifiek risico in de tweede categorie valt. Markt-, liquiditeits- en kredietrisico zijn lastiger in te delen. Vaak is het nodig om deze risico’s te nemen binnen de normale bedrijfsvoering. Het is echter van belang deze risico’s binnen vastgestelde niveaus te houden (beheersing).

Zanders hanteert de volgende indeling van financiële risico’s:

Folder Bench Mark Study Credit Modelling

Risk Dashboard Pensioenfondsen

Voorsorteren op Solvency II

Asset & Liability Management

Onder het kennisgebied risicomanagement scharen we ook Asset & Liability Management (ALM). Hieronder verstaan wij het managen van de mismatch tussen activa en passiva. Dit gebeurt doorgaans door gebruik te maken van (markt)risicomanagementtechnieken. ALM kan statisch of dynamisch zijn. Statisch ALM heeft enkel betrekking op huidige, ‘dode’ portefeuilles, terwijl dynamisch ALM ook toekomstige ontwikkelingen meeneemt (zoals volume- en margerisico’s).

Operationeel risico

Operationeel risico kan worden gedefinieerd als het risico op verliezen als gevolg van inadequate of falende interne processen, personen of systemen. Door de Basel II afspraken worden banken aangemoedigd om deze verliezen expliciet te modelleren. In de nabije toekomst zullen ook verzekeraars, aangemoedigd door Solvency II, operationeel risico gaan modelleren. Wellicht zullen ondernemingen in andere sectoren deze trend volgen. Zanders heeft ervaring met het modelleren van operationeel risico in de bancaire sector en kan bijdragen in het ontwikkelen van dergelijke risicomodellen.

Bedrijfsspecifiek risico

Bedrijfsspecifiek risico omvat de risico’s die direct verbonden zijn met de bedrijfsvoering. Het betreft de onzekerheid in de toekomstige waarde of opbrengsten van specifieke portefeuilles door fluctuaties in met name de toekomstige volumes en marges. Over het algemeen worden deze risico’s bewust genomen en dus niet afgedekt. Het is ook een verzamelnaam voor de risico’s die voorkomen in de bedrijfsvoering binnen een specifieke sector of bedrijfstak. Voorbeelden zijn het langlevenrisico voor verzekeraars en pensioenfondsen, schadefrequenties bij verzekeraars en weerrisico bij energiemaatschappijen.

Kredietrisico

Kredietrisico is het risico op verlies doordat de tegenpartij in een transactie zijn contractuele verplichtingen niet (volledig) kan nakomen. Kredietrisico wordt daarom ook wel debiteurenrisico genoemd. Voor banken, maar ook voor veel andere ondernemingen, bepaalt kredietrisico het grootste deel van alle risico’s. Daarom wordt veel aandacht besteed aan de modellering van verwachte en onverwachte verliezen als gevolg van kredietrisico. Hierbij wordt vaak onderscheid gemaakt naar statistische of expertmodellen voor Probability of Default (PD), Loss Given Default (LGD) en Exposure at Default (EAD). PD modellen hebben betrekking op de kans op faillissement (default risk). LGD modellen geven aan welk deel van het EAD daadwerkelijk verloren gaat na het faillissement (recovery risk). Op basis van ervaring en specialistische kennis kan Zanders bijdragen in de ontwikkeling en implementatie van de verschillende soorten modellen.

Liquiditeitsrisico

Liquiditeitsrisico is het potentiële verlies door het ontbreken van een markt. Enerzijds kan zich dit uiten in een financieringsrisico wanneer het voor een organisatie moeilijker (of onmogelijk) wordt om voldoende kapitaal aan te trekken. Anderzijds loopt een organisatie een liquiditeitsrisico doordat bezittingen (bijvoorbeeld aandelen of derivaten) niet altijd verhandeld kunnen worden tegen de (meest recente) marktprijs. Een gebrek aan vraag kan voor forse prijsdalingen zorgen. Ondanks de verhoogde aandacht voor liquiditeitsrisico bestaat er nog geen standaardaanpak. Zanders heeft bij een groot aantal organisaties ervaring opgedaan met de modellering van liquiditeitsrisico’s.

Marktrisico

Marktrisico is de onderzekerheid in waarde als gevolg van bewegingen in marktvariabelen. Onder marktrisico vallen onder meer valutarisico, renterisico en prijsrisico van aandelen, vastgoed en grondstoffen. Doordat doorgaans voldende historische informatie over marktvariabelen beschikbaar is, kunnen marktrisico’s relatief nauwkeurig gemeten worden. Voorbeelden van maatstaven hiervoor zijn Value at Risk (VaR) en Earnings at Risk (EaR), maar ook gevoeligheids- en scenarioanalyses kunnen inzicht geven in het marktrisico. De modellering van de relatie tussen marktvariabelen en waarde of winst vereist een gedegen onderzoek en gespecialiseerde kennis. Het modelleren van marktrisico’s is één van de specialisaties van Zanders.