Nieuwe financieringsmogelijkheden voor zorginstellingen

Hoe werkt deze constructie? In de roll-over lening wordt de rente betaald op basis van de 3 of 6 maands Euribor met een kredietof debiteurenopslag. Het renterisico op deze korte rente wordt vervolgens afgedekt (hedge) door  een renteruil waarbij over de gekozen periode een lange rente wordt betaald en de 3 of 6 maands Euribor wordt ontvangen. De korte rentestromen worden tegen elkaar weggestreept en de lange rente en de debiteurenopslag resteren.

Drie belangrijke voordelen

Er zijn drie belangrijke redenen waarom zorginstelling kiezen voor een dergelijke constructie als alternatief voor de vertrouwde lange lening.

Voordeel 1 toekomstig renterisico wordt afgedekt

Vooruitlopend op het aantrekken van het geld, kan een rentecontract afgesloten worden dat een ingangsdatum heeft in de toekomst. Dit was niet mogelijk voor ongeborgde leningen. Daarmee wordt het toekomstig renterisico ingedekt op basis van de kapitaalmarktrente van vandaag.

Neem bijvoorbeeld een zorginstelling die financiering nodig heeft voor een nieuwbouwproject dat over twee jaar wordt opgeleverd. De zorginstelling kan de rente fixeren op of onder het niveau dat in de business case wordt gebruikt.

De bijbehorende financiering, de roll-over lening, wordt pas aangetrokken wanneer deze daadwerkelijk benodigd is. Dat is in dit voorbeeld dus over twee jaar. De opslag op deze roll-over lening telt uiteraard wel mee voor de uiteindelijke rente in relatie tot de rekenrente.

“De zorginstelling kan de rente fixeren op of onder het niveau dat in de business case wordt gebruikt.”

Voordeel 2 de constructie is crisisproof

Banken kunnen op dit moment hun funding niet meer aantrekken op de kapitaalmarktrentes maar moeten daar een forse opslag voor betalen. Deze wordt doorberekend in de prijs van de lening en is in sterke mate afhankelijk van de looptijd van de lening. De IRS is echter niet onderhevig aan liquiditeitsopslagen of verhoogde fundingkosten, die het gevolg zijn van de kredietcrisis.

Bij de combinatie IRS en roll-over kan gewacht worden met het vastleggen van de financiering. Daarbij speelt de verwachting dat het hoogtepunt van de kredietcrisis dan voorbij is en de liquiditeitsopslagen zijn afgenomen.  Daarnaast kan de instelling ook besluiten om een lange IRS af te sluiten van bijvoorbeeld tien jaar in combinatie met een relatief korte roll-over lening. Zo wordt de liquiditeitsopslag bij de lening wat gedrukt, in afwachting van betere tijden.

Voordeel 3 renteruil kan geld opleveren

Het gebruik van renteswaps kan verder aanzienlijke voordelen hebben bij vervroegde aflossing. De eventuele positieve waarde van het rentecontract leidt dan tot een opbrengst voor de instelling. Dat is iets wat bij een gewone lange lening nooit aan de orde was.

Uitstekende constructie, onder voorwaarden

Met de aanpassing van de beleidsregel worden de mogelijkheden voor zorginstellingen aanzienlijk verruimd om hun actieve rentemanagement te laten aansluiten bij specifieke vraagstukken, zonder daarvoor in de nacalculatie te worden gestraft. Dit is ook noodzakelijk wanneer zij verantwoordelijk worden voor de rente.

De NZa geeft hiermee dus invulling aan de consequenties van toenemende marktwerking en afnemende nacalculatie van kapitaallasten. Daarom moet dit besluit van harte worden toegejuicht.

Toch dienen zorginstellingen die een dergelijke constructie overwegen, stil te staan bij de consequenties. Ze doen er goed aan zich grondig voor te bereiden op de inzet van rentederivaten. Er moet gewerkt worden aan  voldoende kennis van dit soort producten in meerdere geledingen binnen de instelling.  Natuurlijk dient de constructie ook formeel mogelijk te zijn.

Het treasurystatuut dient hierop aangepast te worden. In het statuut wordt vastgelegd wat wel en niet mogelijk is en hoe de beslissingsbevoegdheid geregeld wordt. Ook dient er een raamwerk contract met een of meerdere banken overeengekomen te worden waarin de spelregels ten aanzien van rentederivaten vastgelegd worden.

Tot slot is er nog het Waarborgfonds voor de Zorgsector (WfZ), dat beperkingen stelt aan het gebruik van rentederivaten. Het maximale renterisico in enig jaar in relatie tot de leningenportefeuille is er één van.

Om deze redenen zullen veel zorginstellingen deze onbekende producten liefst links willen laten liggen. Maar men moet er rekening mee houden dat financiers zullen eisen dat de toekomstige renterisico’s (deels), vooruitlopend op het aantrekken van de lening, afgedekt dienen te worden. Dus niet alleen de potentiële financiële voordelen, maar ook pure noodzaak leiden tot de inzet van renteproducten.

In dat licht is het ons inziens beter om een actieve houding in te nemen dan te wachten erdoor overvallen te worden.

Verborgen kosten

Tot slot nog dit: hoewel een IRS een ‘ruil’ is, en aan een ruil in principe geen kosten zijn verbonden, schuilen de werkelijke kosten van de IRS in de vaststelling van het niveau van de lange rente. De bank zal de kapitaalmarktrente verhogen met enkele tot vele basispunten (een basispunt is 1/100 ste procent). Over de looptijd van de IRS kan dit in de papieren lopen.

Met deze opslag verhoogt de bank in feite haar debiteurenopslag in het financieringsarrangement. Voorwaarde is namelijk doorgaans dat de IRS bij de financierende bank moet worden afgesloten. Volgens goed bancair gebruik wordt deze opslag op de IRS niet kenbaar gemaakt aan de klant, de nieuwe afspraken over klant/bank-relatie als gevolg van de kredietcrisis ten spijt.

Het is daarom aan te raden hierover vooraf afspraken te maken. Om te controleren of deze afspraken worden nagekomen, is een actueel inzicht in de kapitaalmarktbewegingen benodigd, alsmede een adequate rekentool. Daarvoor zullen de meeste instellingen de hulp van een treasury adviseur inroepen.